Opinia z 18 października 2013 r. o projekcie ustawy o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (3 etap deregulacji)

(Minister Sprawiedliwości)
 Rada Legislacyjna                                                                                            2013–10–18
 przy
   Prezesie Rady Ministrów
 
           RL-0303-25/13
 
Opinia o projekcie ustawy o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (3 etap deregulacji)
 
I.                   Uwagi wstępne
 
Rada Legislacyjna zwraca uwagę na to, iż pomimo wskazania przez projektodawcę celu projektowanej ustawy, polegającego na deregulacji niektórych zawodów w zakresie ułatwienia ich wykonywania, część z przedstawionych w projekcie zmian ma niewiele wspólnego z zadeklarowanym celem deregulacyjnym.
I tak proponowane zmiany ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej oraz ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej nie tyle ułatwiają wykonywanie zawodów związanych z ochroną przeciwpożarową, co zmieniają zakres osób uprawnionych do wypełniania określonych zadań, rozbudowują regulację na poziomie ustawy i zmieniają treść upoważnienia do ustanawiania przepisów w aktach wykonawczych.
Zmiany w ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej mają na celu przede wszystkim usprawnienie zarządzania instytucjami kultury (nowododawany art. 16a), unormowanie niektórych kwestii związanych z gospodarką finansową instytucji kultury (art. 29) oraz uporządkowanie spraw o charakterze kadrowym i decentralizację niektórych uprawnień w tym zakresie (art. 26a, 31a i 31d). To, że zmiany te nie mają charakteru deregulacyjnego wynika z samego uzasadnienia projektu opiniowanej ustawy, gdzie wskazano, że zmiany wprowadzane w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej stanowią dopełnienie działań deregulacyjnych z tego zakresu, podjętych wcześniej.
Zmiana ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, polegająca na dodaniu rozdziału 4a – „Ochrona prawna rzeczy ruchomych o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej wypożyczonych z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” oraz związana z tym zmiana ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne, nie dereguluje wykonywania zawodu. Tworzy natomiast instytucję prawną umożliwiającą tzw. zabezpieczenie przed konfiskatą wwiezionych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej eksponatów wystawowych pochodzących z innych państw oraz wprowadzenie takich zmian w obowiązującej obecnie instytucji poręczenia wypłaty odszkodowania za zniszczone, uszkodzone lub skradzione eksponaty wystawowe.
            Zmiany w art. 30 ustawy z dnia 2 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym nie deregulują wykonywania zawodu rusznikarza.
 
 
II. Uwagi szczegółowe dotyczące deregulacji niektórych zawodów
 
(1)   * Felczer
 
Zgodnie z art. 1 projektowanej ustawyo zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów zostanie uchylona ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zawodzie felczera (Dz. U. z 2012 r. poz. 1133).
W rezultacie nastąpi całkowita deregulacja zawodu felczera, który jest zawodem pomocniczym uprawniającym do świadczenia pomocy medycznej chorym, ale nie wymagającym ukończenia wyższych studiów medycznych. Stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r.  w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych nie będących przedsiębiorcami (Dz. U. Nr 151, poz. 896) na stanowisku felczera lub starszego felczera może być zatrudniona wyłącznie osoba, która posiada tytuł zawodowy felczera, a w przypadku stanowiska starszego felczera dodatkowo wymagany jest 5-letni staż pracy. Od felczera wymaga się ukończenia szkoły średniej, ale w Polsce od początku lat siedemdziesiątych nie kształci się nowych felczerów. Z informacji Naczelnej Izby Lekarskiej prowadzącej Centralny Rejestr Felczerów wynika, że obecnie w Polsce jest 285 felczerów czynnych zawodowo, przy czym dostęp nowych osób do wykonywania zawody felczera jest możliwy po uznaniu kwalifikacji zdobytych zagranicą. W okresie od 2008 do 2012 roku Minister Zdrowia uznał kwalifikacje do wykonywania zawodu felczera 19 osobom. Wszystkie one nabyły kwalifikacje zawodowe poza terytorium Unii Europejskiej.
Rada Legislacyjna podziela pogląd projektodawcy, iż przedstawiona wyżej sytuacja uzasadnia uchylenie ustawy o zawodzie felczera. Konsekwentnie jednak należy uchylić także przepisy znajdujące się w ustawach i innych aktach prawnych, w których wskazuje się felczera jako osobę uprawnioną do wykonywania określonych czynności, zwłaszcza polegających na udzielaniu świadczeń zdrowotnych wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o zawodzie felczera (m. in. wykonywanie czynności z zakresu medycyny pracy, zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych, czy też sprawowanie nadzoru nad artykułami żywnościowymi i produktami użytkowymi). Przepis przejściowy powinien określić warunki zachowania uprawnień do wykonywania zawodu felczera przez osoby, które dotychczas posiadają stosowne uprawnienia do jego wykonywania.
Ponadto pojawia się pytanie, czy zachowają uprawnienia osoby, które mając dyplom felczera uzyskany w innym państwie będą domagać się uznania w Polsce kwalifikacji na podstawie umów międzynarodowych? Gdyby tego rodzaju umowy istniały z państwami, w których w dalszym ciągu zawód felczera jest praktykowany (np. Rosja, Armenia, Kazachstan, Kirgistan, Uzbekistan), czy Polska zamierza wypowiedzieć te umowy w stosownym zakresie?
Wydaje się, że należałoby dążyć do tego, by leczeniem zajmowały się osoby po ukończeniu wyższych studiów medycznych. Docelowo zatem zawód felczera nie powinien być w Polsce dopuszczony do wykonywania, a napływ nowych felczerów powinien zostać zahamowany, co może wymagać zmiany wiążących RP porozumień międzynarodowych.
 
 
(2-5) Zawody i funkcje związane z ochroną przeciwpożarową (inżynier pożarnictwa, technik pożarnictwa, strażak, rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, specjalista ochrony przeciwpożarowej).
 
Proponowane zmiany w dwóch ustawach – ustawie o ochronie przeciwpożarowej oraz ustawie o Państwowej Straży Pożarnej – dotyczą zakresu osób uprawnionych do wypełniania określonych zadań, rozbudowują regulację na poziomie ustawy i zmieniają treść upoważnienia do ustanawiania przepisów w aktach wykonawczych.
Przede wszystkim usunięto z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej martwy, jak twierdzi projektodawca, fragment przepisu art. 4 ust. 2a, na podstawie którego osoby posiadające wykształcenie wyższe i ukończone szkolenie specjalistów ochrony przeciwpożarowej, niezatrudnione w jednostkach ochrony przeciwpożarowej mogły wykonywać czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej polegające na zapobieganiu powstawania i rozprzestrzenianiu się pożaru.
Zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 4 ust. 2a, wspomniane czynności będą mogły wykonywać osoby posiadające tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa lub wykształcenie wyższe na kierunku inżynieria bezpieczeństwa w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego uzyskane w Szkole Głównej Służby Pożarniczej, osoby które uzyskały uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu inżynier pożarnictwa w państwach członkowskich UE, EFTA (stronach EOG lub w Konfederacji Szwajcarskiej), a także osoby posiadające uprawnienia rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Ta ostatnia kategoria nie figurowała w dotychczasowych przepisach ustawowych i prawidłowym zabiegiem legislacyjnym jest dodanie do ustawy przepisów art. 6a – 6g, określających kwalifikacje wymagane od rzeczoznawców, sposób pełnienia nadzoru nad ich działalnością oraz odpowiedzialność rzeczoznawców.
Wątpliwości budzi określenie na poziomie rozporządzenia zasad i trybu realizacji obowiązku podnoszenia przez rzeczoznawców kwalifikacji zawodowych, skoro niezrealizowanie tego obowiązku będzie „równoznaczne” (tak to sformułowano w uzasadnieniu) z bardzo dotkliwą sankcją w postaci zawieszenia prawa do sprawowania przez niego tej funkcji. Co więcej, zgodnie z proponowanym art. 6c ust. 5 pkt 2 Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej „odwołuje” (a zatem ma nie tylko prawo, jak w przypadku innych nieprawidłowości w działalności rzeczoznawcy wskazanych w art. 6c ust. 1, ale i obowiązek) rzeczoznawcę z pełnionej funkcji po upływie okresu 2 lat od momentu zawieszenia prawa do jej sprawowania, jeżeli w tym czasie nie ustały przyczyny zawieszenia.  
Ponadto nie jest jasne, dlaczego w art. 6c ust. 3 projektu ograniczono wymóg rozstrzygnięcia o odwołaniu rzeczoznawcy w drodze decyzji administracyjnej do sytuacji z ust. 1 pkt 1 lit. c, a więc gdy Komendant GPSŻ „ma prawo” odwołać rzeczoznawcę, nie uwzględniając sytuacji wskazanej w art. 6c ust. 5, gdy Komendant GPSŻ „odwołuje” rzeczoznawcę.
Zmiana art. 4 ust. 2a polegająca na pozbawieniu tzw. „specjalistów ochrony przeciwpożarowej” prawa wykonywania czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej skłania do zapytania o to, jakie zadania będą mogli oni wypełniać pod rządami nowych przepisów. Problem może dotyczyć, jak informuje projektodawca, kilkuset osób w skali kraju. W uzasadnieniu wspomina się o propozycji, by „zagwarantować dotychczasowym specjalistom kwalifikacje dotyczące inspektorów ochrony przeciwpożarowej (art. 3)”.
Nie wiadomo jednak, który „art. 3” projektodawca ma na myśli? Żadnej zmiany art. 3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej nie proponuje, a z kolei odesłanie do art. 3 projektu ustawy z 18 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujący warunki dostępu…, jest zbyt ogólnikowe. Zapewnie chodzi o inspektorów ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w nowym brzmieniu art. 4 ust. 2b ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Należy jednak zauważyć, że z punktu widzenia wymaganych kwalifikacji ranga tych ostatnich jest wyraźnie niższa od osób, o których mowa w art. 4 ust. 2a, gdyż osoby wykonujące czynności wymienione w art. 4 ust. 2b „powinny posiadać co najmniej wykształcenie średnie i ukończone szkolenie inspektorów ochrony przeciwpożarowej lub mieć kwalifikacje do wykonywania zawodu technik pożarnictwa”. Natomiast tzw. „specjaliści ochrony przeciwpożarowej” muszą mieć wykształcenie wyższe i po ukończeniu szkolenia specjalistycznego sytuują się, w zakresie przewidzianych ustawą czynności, na poziomie inżyniera pożarnictwa.
Za właściwe uznaje Rada Legislacyjna uzupełnienie treści art. 16a ustawy o ochronie przeciwpożarowej o przepisy określające kwalifikacje wymagane do wykonywania zawodu: technik pożarnictwa oraz inżynier pożarnictwa. W aktualnym stanie prawnym regulacja ustawowa jest niepełna, gdyż obejmuje jedynie wskazanie w art. 16a ust. 4 ustawy kwalifikacji wymaganych do wykonywania zawodu strażaka. W ramach wspomnianego uzupełnienia rozszerzono dostęp do wykonywania zawodu inżyniera pożarnictwa. Zgodnie z proponowanym art. 16a ust. 4b kwalifikacje inżyniera pożarnictwa wymagane na określonych stanowiskach w jednostkach ochrony przeciwpożarowej (również poza jednostkami organizacyjnymi Państwowej Straży Pożarnej) będzie można uzyskać nie tylko po ukończeniu studiów w Szkole Głównej Służby Pożarniczej przeznaczonych dla strażaków PSP, ale również po ukończeniu studiów cywilnych i dodatkowego szkolenia w zawodzie strażaka.
Proponowane zmiany w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej polegają na szczegółowym wymienieniu wymogów mianowania lub powołania strażaka na określone stanowiska służbowe w PSP – oficerskie, aspiranckie, podoficerskie i szeregowe. Tylko praktyka będzie mogła zweryfikować oczekiwanie projektodawcy, że efektem wprowadzonych zmian będzie obniżenie kosztów szkoleń w zawodzie strażak oraz skrócenie czasu potrzebnego do zdobycia kwalifikacji, a jednocześnie podniesienie poziomu kształcenia.
 
(6) Pracownik artystyczny
 
Zmiany w ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2012 r., poz. 406) mają na celu przede wszystkim usprawnienie zarządzania instytucjami kultury (nowododawany art. 16a), unormowanie niektórych kwestii związanych z gospodarką finansową instytucji kultury (art. 29) oraz uporządkowanie spraw o charakterze kadrowym i decentralizację niektórych uprawnień w tym zakresie (art. 26a, 31a i 31d). W niewielkim zatem stopniu, jak wskazano w części I opinii, spełniają deklarowany cel całej regulacji, jakim jest ułatwienie dostępu do wykonywania niektórych zawodów (deregulacja lub dereglamentacja zawodów).
Rada Legislacyjna, co do zasady, pozytywnie opiniuje poszczególne zmiany, jakie planowane są do wprowadzenia w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Najwięcej wątpliwości budzi propozycja zawarta w nowododawanym art. 16a. Przewidziano w nim możliwość czasowej obsady stanowiska kierowniczego w trybie powierzenia pełnienia obowiązków. Przepis ten stanowi bowiem, że organizator działalności kulturalnej może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora instytucji kultury do czasu wyłonienia dyrektora lub osoby zarządzającej tą instytucją w trybie przewidzianym ustawą. Jednocześnie projektodawca ogranicza zakres czasowy pełnienia obowiązków kierowniczych na okres do końca następnego sezonu artystycznego lub nie dłuższy niż rok (w przypadku innych niż artystyczne instytucji kultury). Zastrzeżenia merytoryczne, jakie się tu pojawiają, wiążą się przede wszystkim z negatywną oceną samej instytucji powierzenia obowiązków kierowniczych, stosowanie takiego rozwiązania może prowadzić do obchodzenia przepisów o warunkach naboru na określone stanowiska i stosowania kryteriów pozamerytorycznych. Z tego względu w niektórych regulacjach ustrojowych z zakresu funkcjonowania administracji publicznej przewidziane są wyraźne zakazy obsady stanowisk kierowniczych w drodze powierzania obowiązków (np. art. 54 ust. 6 ustawy o służbie cywilnej). Stąd omawiana propozycja może być postrzegana jako odwrócenie pewnej tendencji budowania rozwiązań przeciwdziałających określonym patologiom w życiu publicznym. Co prawda w treści art. 16a dostrzec można próby wyeliminowania nadużyć, choćby poprzez wzmiankowane wyżej ograniczenia czasowe, nie zmienia to jednak ogólnie negatywnego wydźwięku proponowanego rozwiązania. Rada Legislacyjna poddaje zatem pod rozwagę przyjęcie możliwości przejmowania kompetencji kierowniczych – do czasu wyłonienia nowego dyrektora – przez dotychczasowego zastępcę.  
Pozytywnie należy ocenić zmiany wprowadzane w art. 26a, 29 i 31a ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Pierwszy z tych przepisów sankcjonuje dyferencjację statusu pracowników instytucji kultury na pracowników artystycznych i innych pracowników. Zróżnicowanie to jest już stosowane w ustawie (np. w art. 31b ust. 1), niemniej brakuje do tej pory wyjaśnienia pojęcia „pracownik artystyczny”. Luke tę zapełnia projekt opiniowanej ustawy, który nadaje nowe brzmienie art. 26a ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, przewidując, że „pracownikiem artystycznym jest osoba zatrudniona w instytucji kultury do wykonywania pracy polegającej na tworzeniu, opracowaniu lub artystycznym wykonywaniu utworów w dziedzinie teatru, muzyki, tańca, filmu lub innych sztuk audiowizualnych”. Konsekwencją powyższej zmiany są modyfikacje w art. 31a ust. 1-3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Wreszcie ostatnia ze zmian w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej polega na decentralizacji uprawnień związanych z ustalaniem wynagrodzenia za pracę pracowników instytucji kultury. W obecnym brzmieniu art. 31d tej ustawy przewiduje, że minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia m. in. wykazy stanowisk pracy w instytucjach artystycznych i pozostałych instytucjach kultury, warunki i sposób wynagradzania pracowników, w tym minimalne wynagrodzenie zasadnicze na poszczególnych stanowiskach pracy oraz warunki przyznawania dodatków do wynagrodzenia, nagrody jubileuszowej oraz odprawy emerytalno-rentowej. Po wejściu w życie zaproponowanej nowelizacji art. 31d tej ustawy kompetencje do ustalenia wykazu stanowisk oraz warunków i sposobu wynagradzania pracowników przejdą na dyrektora danej instytucji. Aktem właściwym do unormowania tych zagadnień będzie regulamin wynagradzania. Ustawa w zmienionym brzmieniu przewidywać będzie co prawda, że w regulaminie wynagradzania dyrektor określać będzie jedynie wykaz stanowisk pracy danej instytucji (art. 31d ust. 2), niemniej z mocy przepisów Kodeksu pracy wynika, że w regulaminie tym ustalane będą też zasady wynagradzania. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej dyrektor instytucji kultury zobowiązany będzie do dokonania tego w terminie 6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie.
W związku z omówionymi propozycjami pojawiają się dwie wątpliwości. Pierwsza dotyczy trybu ustalania wynagradzania u pracodawców zatrudniających do 20 pracowników. Projektodawca dostrzega ten problem, skoro w proponowanym art. 31d ust. 2 przewiduje, że wykaz stanowisk pracy u pracodawcy, który nie ma obowiązku ustalania regulaminu wynagradzania ustala się w regulaminie organizacyjnym, jednak – jak widać przyjmuje rozwiązanie zastępcze, ale jedynie w odniesieniu do określenia siatki stanowisk, a nie do określenia zasad wynagradzania. Należy zatem przyjąć, że u pracodawców, którzy nie mają obowiązku wprowadzania regulaminu wynagradzania z powodu niezatrudniania wymaganej liczby pracowników, zasady wynagradzania wynikać będą jedynie z umów o pracę. Druga wątpliwość związana jest z ustalaniem wykazu stanowisk. Jak wyżej wspomniano wykaz ten ustalać ma dyrektor danej instytucji w regulaminie wynagradzania, a jeśli nie ma obowiązku ustalania takiego regulaminu – w regulaminie organizacyjnym. Wynika z tego, że dla projektodawcy określenie wykazu stanowisk jest sprawą na tyle istotną, że przewiduje rozwiązanie alternatywne, ale tylko dla tych pracodawców, u których nie wprowadza się regulaminu wynagradzania. Tymczasem regulamin wynagradzania jest aktem obligatoryjnie uzgadnianym ze związkami zawodowymi (o ile działają one u danego pracodawcy), jeśli pracodawca nie osiągnie konsensu z organizacją związkową, lub ich wspólną reprezentacją, wówczas nie jest możliwe wprowadzenie regulaminu, a więc także ustalenie wykazu stanowisk pracy w instytucji kultury. Warto więc w treści art. 31d ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej uwzględnić tę okoliczność.   
 
(7) Muzealnik
 
Zmiana o charakterze deregulacyjnym polega na tym, że z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach usuwa się część przepisu, w której wymieniono kategorie pracowników wchodzących w skład zawodowej grupy muzealników – tj. asystentów, adiunktów, kustoszy i kustoszy dyplomowanych.
W proponowanym brzmieniu treść art. 32 ust. 1 ogranicza się do stwierdzenia, że „pracownicy zatrudnieni w muzeach na stanowiskach muzealniczych tworzą zawodową grupę muzealników”, natomiast zgodnie z art. 32 ust. 3 rodzaje stanowisk muzealniczych ma określać minister w drodze rozporządzenia.
            Projektodawca uzasadnia tę zmianę koniecznością dysponowania przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego większą swobodą w zakresie regulowania w drodze aktu wykonawczego rodzajów stanowisk oraz wymagań kwalifikacyjnych pracowników muzeów – mając na uwadze zróżnicowanie wielkości muzeów oraz ich wielozdaniowość.
            Zdaniem Rady Legislacyjnej uzasadnienie to nie przekonuje. Do tej pory bowiem minister i tak określał wymagane na poszczególnych stanowiskach kwalifikacje (zob. rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie wymagań kwalifikacyjnych uprawniających do zajmowania określonych stanowisk w muzeach oraz sposobu ich stwierdzania – wraz z załącznikiem) – odpowiednio dla kustosza dyplomowanego, kustosza, adiunkta i asystenta. Nic nie stoi na przeszkodzie, by dalej to robił. Natomiast o tym, czy zatrudnić muzealnika o kwalifikacjach kustosza dyplomowanego, czy też wystarczające będą kwalifikacje np. asystenta powinien decydować nie minister, a organizator muzeum, kierując się m.in. jego wielkością i zadaniami.
            Wyraźne wymienienie stanowisk muzealników w ustawie wydaje się bardziej sprzyjać podnoszeniu przez nich kwalifikacji, a co za tym idzie polepszeniu jakości świadczonej pracy. Nie bez znaczenia ma tu także prestiż tego ważnego dla kultury narodowej zawodu.
            Inny charakter, ja stwierdzono w części I niniejszej opinii, ma zmiana ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, polegająca na dodaniu rozdziału 4a – „Ochrona prawna rzeczy ruchomych o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej wypożyczonych z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” oraz związana z tym zmiana ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne.
            Zmiany te, co do zasady pożądane, wymagają odrębnej, wieloaspektowej analizy merytorycznej, której Rada Legislacyjna, w razie potrzeby, dokona.
           
(8) Makler giełd towarowych
 
Najważniejszą zmianą w ustawie z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 48, poz. 284, ze zmianami) jest zniesienie zawodu maklera giełd towarowych. Celowi temu służy uchylenie rozdziału 6 ustawy o giełdach towarowych, w którym reguluje się obecnie m. in. warunki dostępu do tego zawodu. Zdecydowana większość pozostałych zmian ma charakter redakcyjny i dostosowawczy.
W miejsce maklerów giełdowych, tworzących obecnie wyodrębnioną grupę zawodową, projektodawca proponuje dopuszczenie do wykonywania czynności maklerskich osób spełniających określone warunki kwalifikacyjne. Są one, co do zasady, zbieżne z warunkami wymaganymi do tej pory od maklerów giełdowych, z wyjątkiem wymogu zdania egzaminu i wpisu do rejestru. Dodatkowo jednak od osób tych wymagana jest rękojmia należytego wykonywania obowiązków, w tym odpowiednia wiedza, kwalifikacje, umiejętności i doświadczenie. Okoliczności te będą podlegać podwójnej weryfikacji – bezpośredniej przez towarowy dom maklerski, który w tym celu zobowiązany jest wprowadzić i stosować autonomiczne regulacje wewnętrzne i na ich podstawie potwierdzać weryfikację oraz pośredniej – przez Komisję Nadzoru Finansowego w toku postepowania o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej. W konsekwencji warunkiem uzyskania zezwolenia na prowadzenie i działalność towarowego domu maklerskiego jest zatrudnianie do wykonywania czynności polegających na doradztwie w zakresie obrotu giełdowego, zarządzaniu cudzym pakietem praw majątkowych na zlecenie, kontrolowaniu aktywów klientów oraz kontaktach z klientami w zakresie działalności tych instytucji, co najmniej dwóch osób, spełniających ogólnie wskazane w ustawie warunki kwalifikacyjne. Odnotować ponadto należy, że wskazanym zmianom towarzyszy także propozycja regulacji o charakterze przejściowym (art. 26 ustawy zmieniającej).
Wskazana propozycja zniesienia zawodu maklera giełd towarowych jako zawodu regulowanego zasługuje – zdaniem Rady Legislacyjnej – na pozytywną ocenę. Ponieważ w uzasadnieniu projektu ustawy nie wskazano żadnych szczegółowych przesłanek merytorycznych rezygnacji ze szczególnego statusu zawodu maklera giełd towarowych, stąd przyjąć należy, że kierowano się tu ogólnymi względami uzasadniającymi deregulację i dereglamentację, które Rada Legislacyjna – co do zasady – aprobuje.
Oprócz wskazanych zmian realizujących główny zamysł projektodawcy celem opiniowanej ustawy w zakresie regulacji odnoszących się do giełd towarowych jest wyeliminowanie nieaktualnego odesłania do nieobowiązującej regulacji o domach składowych (art. 9 ust. 3 pkt 6 ustawy o giełdach towarowych) oraz zmiany w zakresie właściwości organów upoważnionych do wydawania rozporządzeń wykonawczych (w miejsce Rady Ministrów i ministra właściwego do spraw finansów publicznych organem upoważnionym do wydawania niektórych aktów wykonawczych stanie się minister właściwy do spraw gospodarki). Również i te zmiany nie budzą w ocenie Rady Legislacyjnej zastrzeżeń. Należy jednak wytknąć twórcom projektu kilka usterek technicznych, jakie znalazły się w treści zaproponowanych zmian (np. błąd gramatyczny w art. 39 ust. 2 pkt 4, czy stylistyczny w art. 41a ust. 1 pkt 4 ustawy o giełdach towarowych).   
 
 
            (9) Stanowisko mające znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
 
            Zaproponowane zmiany w ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe mają na celu przekształcenie dotychczasowych czternastu stanowisk mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w jedno stanowisko o różnych specjalnościach. Rada Legislacyjna, podziela pogląd projektodawcy, że odpowiadające temu celowi zmiany art. 12 ust. 2 pkt 3, ust. 3 i 4, art. 12 b ust. 1 pkt i pkt 3, art. 12f pkt 3, uczynią przepisy ustawy i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych, bardziej przejrzystymi i zrozumiałymi, a w konsekwencji mogą pozytywnie wpłynąć na zwiększenie zainteresowania kształceniem i szkoleniem w kierunku bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
 
 
(10) Rzeczoznawca w zakresie jakości handlowej produktów rolno-spożywczych
 
Zmiany planowane do wprowadzenia opiniowaną ustawą do ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, ze zm.) mają na celu przede wszystkim ułatwienie dostępu do zawodu i utrzymanie statusu rzeczoznawcy w zakresie jakości handlowej produktów rolno-spożywczych (służą temu zmiany art. 35 i 37 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych). Nowelizacja zmierza do dyferencjacji rzeczoznawców jakości handlowej produktów rolno-spożywczych na trzy grupy: rzeczoznawców w zakresie pobierania próbek, rzeczoznawców w zakresie klasyfikacji tusz zwierząt rzeźnych i rzeczoznawców w zakresie klasyfikacji jakości świeżych owoców i warzyw. Zmiany w zakresie uzyskania i utrzymania statusu rzeczoznawcy polegają na rezygnacji z odnawiania uprawnień (w postaci konieczności zdawania kolejnych egzaminów co 3 lata) dla rzeczoznawców w zakresie pobierania próbek i rzeczoznawców w zakresie klasyfikacji jakości świeżych owoców i warzyw, a ponadto dla tych ostatnich wprowadzono możliwość uzyskania stosownych uprawnień jedynie na podstawie odbytego szkolenia (zatwierdzonego przez Głównego Inspektora). A zatem tylko wobec rzeczoznawców w zakresie klasyfikacji tusz zwierząt rzeźnych utrzymano dotychczasowe obostrzenia polegające na konieczności odnawiania co trzy lata uprawnień. W konsekwencji modyfikacji mają ulec również zasady utraty uprawnień rzeczoznawcy, a więc skreślenia z listy rzeczoznawców (art. 37 ustawy). 
Dodatkowo przy tej okazji projektodawcy zaproponowali kilka zmian dotyczących funkcjonowania systemu kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, a mianowicie: obowiązku zgłoszenia działalności polegającej na produkcji, składowaniu, konfekcjonowaniu i obrocie artykułami rolno-spożywczymi (art. 12), rozszerzenia zakresu upoważnienia ustawowego do wydania aktu wykonawczego o określenie wzoru legitymacji służbowej oraz sposobu jej przydziału pracownikom Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, jak również sposobu przydziału im umundurowania (zmiana art. 20 ust. 8), uchylenia obowiązku sporządzania planu kontroli jakości owoców i warzyw (uchylenie art. 23 ust. 3), rozszerzenia uprawnień Inspekcji (zmiany art. 27, 28 i 30b), uregulowania w ustawie opłat za egzamin na rzeczoznawców i wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnych (dodanie art. 35a i 35b, zmiana art. 38), modyfikacji zasad ponoszenia opłat za wykonanie czynności kontrolnych (zmiana art. 39 ust. 1) oraz odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie obowiązków ustawowych (zmiany art. 40a).
Zaproponowane zmiany do ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych są uzasadnione, stąd Rada Legislacyjna aprobuje je bez zastrzeżeń. 
 
 
            (11) Rzecznik patentowy
 
Zmiany w obszarze dotyczącym rzeczników patentowych i własności przemysłowej odnoszą się do trzech kwestii. Po pierwsze, projekt (art. 2) przewiduje przywrócenie uprawnienia rzeczników patentowych do zastępowania stron w postępowaniu przed Sądem Najwyższym w sprawach własności przemysłowej (zmiana art. 871 § 1 k.p.c.). Po drugie, proponuje się (art. 9) zmiany dotyczące uprawnienia do zastępowania stron w postępowaniu przed Urzędem Patentowym (zmiana art. 236 ustawy z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej). Po trzecie, przewidziane są zmiany dotyczące wykonywania zawodu rzecznika patentowego, w tym głównie dostępu do tego zawodu (zmiany ustawy z 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych).
Na krytyczną ocenę zasługuje propozycja, aby rzecznicy patentowi byli uprawnieni do tego, aby zastępować strony w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Propozycja ta w ogóle nie została umotywowana w uzasadnieniu projektu (s. 44 uzasadnienia projektu). W związku z tym należy przypomnieć, że w krótkim okresie rzecznicy patentowi byli uprawnieni do tego, aby sporządzać dawne kasacje w postępowaniu cywilnym (dawny art. 3932 § 3 k.p.c.). W wyniku zmian dokonanych na podstawie ustawy z 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw zostali tego uprawnienia pozbawieni. Uzasadnieniem dla tego rozwiązania było to, że rzecznicy patentowi nie mają wysokich umiejętności prawniczych wymaganych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. W szczególności nie muszą, aczkolwiek mogą mieć, wykształcenie prawnicze. Uzasadnienie to pozostaje nadal aktualne. Jak wynika z art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy o rzecznikach patentowych, warunkiem wpisu na listę rzeczników patentowych jest to, aby kandydat ukończył magisterskie studia wyższe o kierunku przydatnym do wykonywania zawodu rzecznika patentowego, w szczególności techniczne lub prawnicze. Oznacza to, że posiadanie wykształcenia prawniczego jest wprawdzie warunkiem wystarczającym do tego, aby być rzecznikiem patentowym, nie jest jednak warunkiem koniecznym, wobec czego można być rzecznikiem patentowym nie mając ukończonych magisterskich studiów wyższych na kierunku prawniczym. W tym kontekście podnieść należy, że zarówno sporządzenie skargi kasacyjnej albo skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jak i występowanie w ogóle w charakterze pełnomocnika procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, wymaga dużej wiedzy prawniczej z uwagi na charakter tych środków prawnych i postępowania przed tym Sądem. Warunek uzyskania wpisu na listę rzeczników patentowych określony w art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy o rzecznikach patentowych nie daje zaś rękojmi tego, że każdy rzecznik patentowy jest do tego odpowiednio przygotowany.
Modyfikacja art. 236 ustawy – Prawo własności przemysłowej jest dwojakiego rodzaju. Po pierwsze proponuje się, aby w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w sprawach związanych z dokonywaniem i rozpatrywaniem zgłoszeń oraz utrzymywaniem ochrony znaków towarowych pełnomocnikiem strony mógł być nie tylko rzecznik patentowy, ale także adwokat lub radca prawny (projektowany nowy art. 236 ust. 1a ustawy). Zmianę tę należy ocenić jako zmierzającą w dobrym kierunku, jednak, jak się wydaje, nie jest ona wystarczająca. Zdziwienie bowiem budzi fakt, że jednocześnie w innych sprawach, które określa art. 236 ust. 1 ustawy, zachowany zostaje monopol rzeczników patentowych, o ile nie chodzi o wypadek określony w art. 236 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu nie wskazano, dlaczego adwokaci i radcowie prawni mieliby móc być pełnomocnikami w postępowaniu przed Urzędem Patentowym wyłącznie w sprawach dotyczących znaków towarowych, natomiast nie mogliby (nadal) zastępować stron jako pełnomocnicy w tym postępowaniu w sprawach dotyczących wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Jest to tym bardziej niezrozumiałe, że art. 236 ust. 2 ustawy przewiduje, że w postępowaniu przed Urzędem Patentowym strona będąca osobą fizyczną może być zastępowana przez współuprawnionego, rodzica, małżonka, rodzeństwo, zstępnego strony lub osobę pozostającą ze stroną w stosunku przysposobienia.
Po drugie, projekt przewiduje skreślenie art. 236 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym osoby, które nie mają w Polsce miejsca zamieszkania lub siedziby, w postępowaniu przed Urzędem Patentowym mogą działać, w sprawach, które określa art. 236 ust. 1 ustawy, tylko przez rzecznika patentowego. Uzasadnienie skreślenia tej regulacji przedstawione w motywach projektu jest prawidłowe, ale odnosi się ono w istocie tylko do osób mających zamieszkanie albo siedzibę w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, podczas gdy skreślenie art. 236 ust. 3 ustawy spowoduje, że przewidziana dotychczas w tym przepisie reguła szczególna nie będzie odnosić się także do podmiotów z państw trzecich. Tym niemniej projekt należy ocenić w tym zakresie pozytywnie. Z punktu widzenia legislacyjnego należy jedynie zwrócić uwagę na konieczność modyfikacji art. 236 ust. 2 ustawy i skreślenia zawartego w nim odniesienia do art. 236 ust. 3 ustawy.
Zmiany ustawy o rzecznikach patentowych w pierwszej kolejności dotyczą dostępu do tego zawodu. Najważniejszą z nich jest propozycja nowego brzmienia art. 21 ust. 1 ustawy (art. 13 pkt 2 projektu). Obok dotychczasowej możliwości zwolnienia – w części lub w całości – od wymogu odbycia aplikacji rzecznikowskiej osoby, która wykaże, że posiada określoną wiedzę lub praktykę w sprawach własności przemysłowej, przydatną do wykonywania zawodu rzecznika patentowego, proponuje się wprowadzenie możliwości zwolnienia – w części lub w całości – również od wymogu złożenia egzaminu kwalifikacyjnego. Ponadto wskazuje się, że osobą, która może uzyskać któreś z wymienionych zwolnień może być w szczególności osoba, która ma uprawnienia adwokata, radcy prawnego lub tytuł naukowy doktora nauk prawnych. Zamiar uproszczenia uzyskania dostępu do zawodu rzecznika patentowego ocenić należy pozytywnie. Niemniej powstaje istotna wątpliwość, czy prawidłowe z legislacyjnego punktu widzenia jest połączenie w jednym przepisie instytucji zwolnienia od wymogu odbycia samej aplikacji rzecznikowskiej z instytucją zwolnienia jednocześnie od wymogu odbycia aplikacji i wymogu złożenia egzaminu kwalifikacyjnego. Wydaje się, że obie te instytucje należy uregulować odrębnie, co pozwoliłoby także na zróżnicowanie przesłanek ich stosowania. Zastrzeżenia budzi bowiem również ustanowienie w odniesieniu do obu tych instytucji tej samej, jednolicie przy tym ujętej przesłanki. Ujęcie obu instytucji w odrębnych przepisach pozwoliłoby natomiast na zróżnicowanie przesłanek ich stosowania, co wydaje się nieodzowne, zważywszy na to, że zwolnienie od odbycia aplikacji nie wywołuje tak daleko idących skutków jak zwolnienie od odbycia aplikacji i wymogu złożenia egzaminu. W ujęciu bardziej ogólnym można także wyrazić wątpliwość, czy kwestia zwolnienia od wymogu odbycia aplikacji rzecznikowskiej oraz jednoczesnego zwolnienia od wymogu odbycia aplikacji i od wymogu złożenia egzaminu kwalifikacyjnego nie powinny zostać w ustawie uregulowane w sposób odmienny od dotychczasowego. W szczególności powstaje pytanie, czy obecnego modelu zakładającego konieczność podjęcia uchwały przez Krajowa Radę Rzeczników Patentowych na wniosek zainteresowanego, w oparciu o niedookreśloną przesłankę, nie należałoby zastąpić modelem, w którym ustawa przyznawałaby osobom spełniającym określone w niej warunki uprawnienie do złożenia egzaminu kwalifikacyjnego bez odbycia aplikacji rzecznikowskiej, względnie uprawnienie do uzyskania wpisu na listę rzeczników patentowych bez odbycia aplikacji i złożenia egzaminu (por. regulacje ustawy o adwokaturze i ustawy o radcach prawnych).
Pozostałe zmiany ustawy o rzecznikach patentowych dotyczące konieczności realizacji naboru na aplikację rzecznikowską nie rzadziej niż raz na trzy lata (nowy art. 27 ust. 4 ustawy), obniżenia kosztów aplikacji rzecznikowskiej (art. 28a ust. 3 ustawy), egzaminu konkursowego (art. 28b ust. 5 ustawy) oraz egzaminu kwalifikacyjnego (art. 34 ust. 2 ustawy) zasługują na pozytywną ocenę. To samo odnieść należy do zmiany w zakresie postępowania w związku z egzaminem konkursowym i egzaminem kwalifikacyjnym (nowy art. 30 ust. 2a ustawy, nowy art. 33 ust. 4a oraz nowy art. 33 ust. 8 ustawy). Należy jedynie zasugerować, aby nowy art. 33 ust. 8 ustawy został wprowadzony po art. 33 ust. 6 ustawy jako art. 33 ust. 6a ustawy.
Nie budzą również zastrzeżeń proponowane zmiany art. 19d ustawy oraz uchylenie art. 44 ust. 2 ustawy. Modyfikacja art. 19d w istocie stanowi konieczną realizację wyroku TSUE z 19 grudnia 2012 r., C-325/11, w sprawie Alder. Potrzeba jej dokonania wynikała zresztą także z wcześniejszego wyroku TSUE z 11 czerwca 2009 r., C-564/07, w sprawie Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Austrii.[1] Z kolei dotychczasowy art. 44 ust. 2 ustawy rzeczywiście może budzić istotne wątpliwości w kontekście art. 49 TFUE. 
 
 
(12-15) Zawody konserwatorów zabytków i zabytkowej zieleni
           
Nowelizacja ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ma na celu deregulację wymogów odnoszących się do osób kierujących pracami i wykonujących prace konserwatorskie, restauratorskie oraz archeologiczne. Opiniowany projekt ustawy należy w tym zakresie ocenić pozytywnie i to z dwóch powodów. Po pierwsze przedstawione przepisy liberalizują dostęp do zawodów związanych z wykonywaniem powyższych czynności. Co prawda liberalizacja ta polega głównie na skróceniu długości terminów nabywania doświadczenia zawodowego, przewidzianych w obecnie obowiązujących przepisach oraz na poszerzeniu względem obowiązujących uregulowań obszarów, w których doświadczenie to można nabywać, tym niemniej – zdaniem Rady – może przyczynić się do zamierzonego przez projektodawcę celu, to jest ułatwienia dostępu do wykonywania powyższych profesji.
Po drugie, co również istotne i zasługujące na podkreślenie, materialnoprawne wymogi wykonywania i kierowania pracami konserwatorskimi, restauratorskimi oraz archeologicznymi, mają zostać inkorporowane do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Obecnie bowiem wymogi w tym zakresie regulują przepisy rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych (Dz. U. Nr 165, poz. 987).
 
 
            (16) Tłumacz przysięgły
 
            Podstawowa zmiana o charakterze deregulacyjnym polega na ułatwieniu dostępu do zawodu tłumacza przysięgłego w ten sposób, że w stosunku do osób ubiegających się o prawo do wykonywania tego zawodu zostaje zniesiony obowiązek ukończenia wyższych studiów i uzyskania tytułu magistra.
Zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. konieczne będzie posiadanie wykształcenia co najmniej średniego i, poza innymi wymogami, złożenie z wynikiem pozytywnym „egzaminu na tłumacza przysięgłego”.
Za obniżeniem progu wykształcenia przemawia nie tyle przedstawiony przez projektodawcę argument, że tłumacze przysięgli nie muszą dokonywać naukowych analiz, ale występujący niedobór tłumaczy w zakresie mniej popularnych języków, w tym także języków państw, z którymi istnieje duża wymiana handlowa, czy turystyczna.
Złagodzenie wymogów dostępu do zawodu tłumacza przysięgłego jest w pewien sposób zrównoważone przez zaostrzenie odpowiedzialności zawodowej tłumaczy. Otóż zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 21 ust. 2 ustawy, wobec tłumacza przysięgłego mogą być orzeczone nie tylko, jak dotychczas upomnienie, nagana, zawieszenie lub pozbawienie prawa wykonywania zawodu, ale także nieistniejąca w aktualnym stanie prawnym kara pieniężna, nie niższa od jednej dziesiątej przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego.     
Projektodawcza w uzasadnieniu mówi o „umiarkowanej karze pieniężnej”. O umiarkowaniu nie świadczy jednak użycie w projekcie sformułowania kara pieniężna „nie niższa”. Należałoby wskazać także górną granicę tego rodzaju kary.
 
 
 
 
            (17-19) Makler papierów wartościowych, doradca inwestycyjny, agent firmy inwestycyjnej
 
Zmiany odnoszące się do maklera papierów wartościowych, doradcy inwestycyjnego i agenta firmy inwestycyjnej (art. 17 projektu zmieniający przepisy ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi) polegają na ułatwieniu w pewnym zakresie dostępu do tych zawodów.
W odniesieniu do maklera papierów wartościowych i doradcy inwestycyjnego proponuje się, aby poszerzone zostały dotychczas istniejące możliwości wpisu na odpowiednią listę bez konieczności składania egzaminu. Gdy chodzi o maklera papierów wartościowych, to wpis na listę mogłyby uzyskać osoby wykonujące, w określonych warunkach, czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem tego zawodu przez okres 3 lat w okresie nie dłuższym niż 4 lata przed złożeniem wniosku o wpis, a w wypadku doradcy inwestycyjnego – osoby wykonujące, także w określonych warunkach, czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem tego zawodu przez okres 4 lat w okresie nie dłuższym niż 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis. Ponadto w odniesieniu do maklera papierów wartościowych do wpisu na listę wystarczające byłoby ukończenie uznanych przez Komisję Nadzoru Finansowego studiów wyższych odpowiadających swoim zakresem kształcenia zakresowi egzaminu na maklera. Rozwiązania te należy ocenić pozytywnie. Wątpliwości może jednak budzić kwestia regulacji dotyczącej uznawania przez Komisję Nadzoru Finansowego studiów wyższych za takie, które zakresem kształcenia mają obejmować zakres egzaminu na maklera. Wydaje się, że ustawa powinna w tym względzie być nieco bardziej precyzyjna. Kwestią jest także to, jaka miałaby być postać aktu Komisji wyrażającego takie uznanie i ewentualna droga do jego kwestionowania (przed sądem administracyjnym?).
Jeszcze dalej idącą zmianę projekt przewiduje w zakresie dostępu do zwodu agenta firmy inwestycyjnej. Dotychczasowy model uzyskiwania wpisu na listę agentów na wniosek osoby zainteresowanej po złożeniu egzaminu zastąpiony ma zostać modelem zakładającym, że to firma inwestycyjna będzie składać do Komisji Nadzoru Finansowego odpowiedni wniosek wraz z koniecznymi danymi i dokumentami, a wpis dokonywany byłby bez konieczności złożenia egzaminu przez zainteresowanego. Rozwiązanie to również nie budzi zastrzeżeń i zasługuje na aprobatę.
 
 
 
(20- 103) Zawody geologiczne i górnicze
 
Opiniowany projekt nowelizuje także ustawę – Prawo geologiczne i górnicze, w tym przede wszystkim przepisy działu IV „Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa”. Proponowane ułatwienia w dostępie do zawodów geologicznych i górniczych polegają między innymi na:
·         dereglamentacji kolejnych stanowisk w ruchu zakładu górniczego;
·          rezygnacji z wymogów posiadania niektórych świadectw, które zdaniem projektodawcy dotyczą czynności, których formalne udokumentowanie wiedzy i doświadczenia nie jest konieczne;
·         połączeniu niektórych kategorii kwalifikacji w zakresie wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi, z uwagi na to, że jak wskazano w uzasadnieniu do powyższego projektu, osoby które posiadają jedną z połączonych kategorii kwalifikacji mają też wiedzę i umiejętności do wykonywania czynności w ramach drugiej z połączonych kategorii;
·         zmniejszeniu liczby egzaminów dotyczących uzyskania uprawnień geologicznych;
·         rozszerzeniu uprawnień do wykonywania niektórych prac (prac związanych z regionalnymi badaniami budowy geologicznej kraju oraz otworów wiertniczych do rozpoznania budowy głębokiego podłoża, niezwiązanych z dokumentowaniem złóż kopalin) na osoby sklasyfikowane w większej liczbie kategorii kwalifikacyjnych;
·         skróceniu czasu praktyki, wymaganej od kandydatów ubiegających się o uzyskanie stosowych uprawnień;
·         wielu uproszczeniach proceduralnych związanych z postępowaniem egzaminacyjnym;
·         przeniesieniu do wyłącznej właściwości pracodawcy określenia wymagań dla kolejnych grup pracowników;
·         sprecyzowaniu, że podmiotami obowiązanymi do określenia przygotowania i doświadczenia zawodowego są pracodawcy;
·         uproszczeniu struktury dozoru ruchu zakładu górniczego.
Na podkreślenie zasługuje też wprowadzenie w przepisach przejściowych reguły stosowania znowelizowanych przepisów materialnoprawnych i proceduralnych do postępowań wszczętych na podstawie przepisów w dotychczasowym brzmieniu.
Rada Legislacyjna, nie odnosząc się do merytorycznych aspektów przedstawionych propozycji zmiany ustawy – Prawo geologiczne i górnicze, które wymagają specjalistycznej wiedzy w tym zakresie, pozytywnie ocenia formalną stronę proponowanych zmian oraz ich poprawność z punktu widzenia zasad techniki prawodawczej.
 
 
 
(104) Zawód rusznikarza
 
            Proponowane zmiany ustaw z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji oraz z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, umożliwią podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na naprawie broni lub istotnych jej części na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Nie chodzi tu zatem o uwolnienie spod koncesjonowania wszelkiej działalności rusznikarskiej, a jedynie tylko tych jej elementów, które dotyczą naprawy wytworzonej, bądź przerobionej na podstawie koncesji, broni. W tym zakresie proponowane zmiany idą w zakładanym przez projektodawcę kierunku.
Zdaniem Rady niektóre z przedstawionych w projekcie zmian nie mają lub mają niewiele wspólnego z deregulacją wykonywania zawodu rusznikarza, a zatem można przyjąć, że zmian tych projektodawca chce dokonać niejako „przy okazji” nie eksponując ich w uzasadnieniu do projektu. Chodzi tu przede wszystkim o zmiany w art. 30 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.
Ponadto wątpliwości może budzić treść znowelizowanego przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, którym jest powoływany „ust. 1a”, którego nie ma ani w tekście jednolitym tej ustawy (Dz. U. z 2012) r., poz. 576, ani w nowelizacji z dnia 13 lipca 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 829), ani też w opiniowanym tekście.
 
* Numeracja zawodów wg listy dołączonej do uzasadnienia projektu ustawy
 
Na podstawie projektu opinii przygotowanej przez dr. hab. K. Wójtowicza, prof. UWr, dr hab. Tomasza Bąkowskiego, prof. UG, dr hab. Jakuba Stelinę, prof. dr hab. Karola Weitza, Rada Legislacyjna przyjęła na posiedzeniu w dniu 18 października 2013 r.
 
 
[1] W tym kontekście należy zwrócić projektodawcom uwagę na celowość rozważenia – z tych samych względów – potrzeby zmiany także art. 39 ustawy z 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej.