Opinia z 22 września 2017 r. o projekcie ustawy o działalności kosmicznej oraz Krajowym Rejestrze Obiektów Kosmicznych

(Minister Rozwoju i Finansów)

  Rada Legislacyjna                                                                                                 2017-09-22

             przy

Prezesie Rady Ministrów

          

    RL-0303-33/17                   

 

Opinia

o projekcie ustawy o działalności kosmicznej

oraz Krajowym Rejestrze Obiektów Kosmicznych  

 

 

I.  Uzasadnienie i cele szczegółowe ustawy 

            1. Pismem z dnia 27.07.2017 r. Wiceprezes Rządowego Centrum Legislacji zwrócił się do Rady Legislacyjnej z prośbą o wyrażenie opinii o projekcie określonym w tytule. Jego uzasadnienie wskazuje, że projektowana ustawa jest niezbędna, gdyż konieczne jest wykonanie przez RP zobowiązań wynikających z wiążących Polskę trzech umów międzynarodowych. Nie jest to przekonywające, ponieważ tymi umowami Polska związana jest od bardzo dawna i rodzi się pytanie, czy do tej pory nie było konieczne ich wykonanie. Nowa ustawa jest potrzebna raczej dlatego, że podmioty polskie coraz częściej podejmują działalność kosmiczną. Ta nowa sytuacja wymaga ustawowego określenia zasad wyrażania zgody na działalność kosmiczną, prowadzenia rejestru obiektów kosmicznych, odpowiedzialności odszkodowawczej, czy wyznaczenia organu odpowiedzialnego za nadzór. Należy podkreślić, że projektowana ustawa jest niezbędnym elementem wykonania jednego z głównych celów operacyjnych przyjętych w Ministerstwie Rozwoju i Finansów, a mianowicie: „Rozwinięcie i wdrożenie krajowego programu dotyczącego sektora kosmicznego” (lata 2014-2020). Jego realizację stanowią Krajowy Plan Rozwoju Sektora Kosmicznego, który jest dokumentem wykonawczym do „Programu działań na rzecz rozwoju technologii kosmicznych i wykorzystania systemów satelitarnych w Polsce”, który został przyjęty w 2012 r. Wynika więc z powyższego, że projektowana ustawa powinna realizować cele szerzej zakreślone, aniżeli wynika to ze zobowiązań międzynarodowych Polski i jest niezbędna dla prowadzenia działalności w kosmosie.

            2. Regulacja art. 1 ust. 2 pkt 2 dotycząca zakresu zastosowania projektowanej ustawy, stanowi, że projekt ustawy ma zastosowanie do działalności kosmicznej prowadzonej na terytorium RP, „na pokładzie platform wynoszących obiekty kosmiczne, w tym polskich statków morskich” albo „statków powietrznych zarejestrowanych w Rzeczypospolitej Polskiej”, lub przez polskich obywateli bez względu na miejsce ich zamieszkania, lub osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mające swoją siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten rodzi dwie uwagi:

a) Jeśli uwzględnić definicję działalności kosmicznej zawartą w art. 3 projektu (obejmującą wypuszczenie, eksploatację i sprowadzenie na Ziemię obiektu kosmicznego) powstaje pytanie, czy rzeczywiście ustawa będzie miała zastosowanie np. do działalności kosmicznej prowadzonej przez polskich obywateli w innym państwie (takie wrażenie sprawia projekt art. 1 ust. 2 i 3). Wydaje się, że ustawa może mieć zastosowanie tylko do działalności kosmicznej prowadzonej z terytorium Polski lub statku morskiego lub powietrznego zarejestrowanego w Polsce, tj. do obiektów kosmicznych, których państwem rejestracji jest Polska. Zdaniem Rady Legislacyjnej  art. 1 ust. 2 wymaga przemyślenia pod tym kątem, gdyż w obecnej swojej wersji jest za szeroki.

b) Druga uwaga ma charakter szczegółowy, dotyczy pojęcia „polskich statków morskich”. Użyto w projekcie kolokwialnego określenia; powinno być: „statki morskie zarejestrowane w Rzeczypospolitej Polskiej”, tak jak określono: „statki powietrzne zarejestrowane w Rzeczypospolitej Polskiej”.      

 

II. Definicje  

            1. Art. 2 projektu zawiera definicje m.in. państwa wypuszczającego oraz szkody. Definicja „państwa wypuszczającego” określona została przez odesłanie do art. I (a) Konwencji z 1975 r. o rejestracji obiektów wypuszczonych w przestrzeń kosmiczną, natomiast definicja „szkody” – przez odesłanie ogólnie do Konwencji z 1972 r. o międzynarodowej odpowiedzialności za szkody kosmiczne, przy czym w tym przypadku definicję z Konwencji powtórzono dodając wyraz „zagranicznych”. Po pierwsze, ta sama definicja państwa wypuszczającego znajduje się w obu konwencjach, należałoby to zaznaczyć. Inaczej zmusza się osoby zainteresowane do szukania definicji raz w jednej, raz w drugiej konwencji. Warto zastanowić się zresztą, czy definicji po prostu nie powtórzyć. Po drugie, dodanie wyrazu „zagranicznych” w definicji szkody ma, jak można sądzić, charakter celowy, wyklucza stosowanie ustawy do szkód wyrządzonych polskim osobom fizycznym oraz prawnym. Nie jest to chyba właściwe. Kwestie odpowiedzialności za szkody kosmiczne wyrządzone przez obiekty kosmiczne zarejestrowane w Polsce obywatelom polskim, na terytorium Polski, także wymagają regulacji. Ponadto z Konwencji z 1972 r. wcale nie wynika, że pojęcie szkody nie obejmuje szkody wyrządzonej własnym obywatelom, czy osobom prawnym.

           

            2. W art. 3 pkt 2 opiniowanego projektu ustawy została zamieszczona ustawowa definicja obiektu kosmicznego. Według niej obiektem kosmicznym jest: „obiekt, który będzie wypuszczony lub który został wypuszczony w przestrzeń kosmiczną, jego części składowe, a także jego pojazd i jego części”. Przywołana treść tej definicji może budzić wątpliwości z punktu widzenia techniki legislacyjnej oraz logiki formalnej. Dosłowne odczytanie określenia obiektu kosmicznego prowadzi do wniosku, że skoro części tego obiektu również są obiektami kosmicznym, to oznacza, że obiekt kosmiczny składa się z obiektów kosmicznych. Rada Legislacyjna ma świadomość tego, że ustawowa definicja obiektu kosmicznego jest zdeterminowana pojęciem obiektu kosmicznego w rozumieniu Konwencji o rejestracji obiektów wypuszczonych w przestrzeń kosmiczną, otwartą do podpisania w Nowym Jorku z dnia 14 stycznia 1975 r. (Dz. U. z 1975 r., Nr 5, poz. 22), gdzie z zgodnie z art. I lit. b „określenie <<obiekt kosmiczny>> oznacza również części składowe obiektu kosmicznego oraz pojazd wynoszący i jego części”. Niemniej jednak konsekwencją przyjęcia cytowanej definicji jest przykładowo pytanie o zawartość rzeczową Krajowego Rejestru Obiektów Kosmicznych. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 2 projektu ustawy: „Rejestr zawiera informacje o obiektach kosmicznych wypuszczonych na orbitę okołoziemską lub poza nią, dla których Rzeczypospolita Polska jest państwem wypuszczającym”. Na tym tle nie do końca będzie jasne co ma być przedmiotem rejestracji – obiekt w rozumieniu sumy części, które się nań składają, czy może też osobno (niektóre?) części. Poza tym można też mieć wątpliwości co do pojęcia części obiektu. Czy przykładowo każdy element-detal obiektu jest jego częścią?  

 

III. Warunki udzielania zezwolenia na działalność kosmiczną

            1. Art. 4 ust. 2 wylicza warunki, które trzeba spełnić, aby uzyskać zezwolenie na prowadzenie działalności kosmicznej. Warunki te mają różny charakter, jedne odnoszą się generalnie do działalności kosmicznej – zapewnienie bezpieczeństwa działalności kosmicznej, niezagrażanie bezpieczeństwu państwa, nieprzenoszenie broni atomowej itp. Inny charakter ma uzyskanie pozwolenia radiowego, posiadanie zezwolenia na wywiezienie poza granice RP technik i usług o znaczeniu strategicznym, opracowanie szczegółowego opisu działalności kosmicznej. Przepis nie jest spójny, wymaga przemyślenia i przeredagowania. Ustęp drugi jest niezręcznie sformułowany, chyba lepiej zaznaczyć, że zezwolenie wydaje się operatorowi i że operator (a może także właściciel obiektu kosmicznego?) zobowiązany jest zapewnić bezpieczeństwo działalności kosmicznej, czy posiadać odpowiednią wiedzę i doświadczenie, mieć zapewnione finansowanie działalności itp.

Przy określeniu warunków udzielania zezwolenia na działalność kosmiczną, posłużono się w wielu przypadkach zwrotami nieostrymi, co z perspektywy obowiązującego porządku prawnego nie stanowi precedensu. Jednakże zdaniem Rady Legislacyjnej, niektórym wymogom uzyskania zezwolenia na działalność kosmiczną w sposób szczególny brakuje dostatecznego dookreślenia. Z przepisu art. 4 ust. 2 pkt 2 wynika, że jednym z takich wymogów jest „posiadanie wiedzy i doświadczenia w realizacji przedsięwzięć w zakresie działalności kosmicznej”. Co prawda w obowiązujących ustawach można znaleźć przesłankę „posiadania wiedzy” (ustawa – Prawo zamówień publicznych, ustawa o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych; ustawa o służbie zastępczej), co również może budzić pewne wątpliwości, chociaż w tych przypadkach występuje ona albo w nieco innym kontekście albo jest bardziej dookreślona. Podobne zastrzeżenia odnoszą się do wymogu określonego w art. 4 ust. 2 pkt 11: „opracowanie szczegółowego opisu planowanej działalności”. Wyznaczenie wyraźnej granicy pomiędzy szczegółowym i nieszczegółowym opisem planowanej działalności wydaje się zadaniem wysoce skomplikowanym. Można oczekiwać, że doprecyzowanie w obu wskazanych przypadkach nastąpi w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w art. 4 ust. 4, a w którym między innymi ma być określony „rodzaj dokumentów potwierdzających spełnienie warunków”. To jednak z kolei wywołuje następną wątpliwość, tym razem dotyczącą zgodności tego upoważnienia ustawowego z wymaganiami przewidzianymi w art. 92 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem Rady Legislacyjnej ustawa nie zawiera wystarczających wytycznych dając tym samym organowi wykonawczemu zbyt szeroki zakres samodzielności. W konsekwencji narusza to zasady ochrony interesów podmiotu zamierzającego prowadzić działalność kosmiczną.

2. Podobnie, nie do końca jasna wydaje się redakcja art. 4 ust. 2 pkt 13: „zawarcie umowy określającej, które państwo jest państwem wypuszczającym, w przypadku gdy więcej niż jedno państwo można uznać za państwo wypuszczające”. Trudno bowiem z pozostałych przepisów projektu ustawy wywnioskować, kto miałby być stroną (stronami) umowy, jakie uprawnienia i obowiązki składałyby się na jej treść, jaką by ta umowa miała przybrać formę itp.

 

IV. Krajowy Rejestr Obiektów Kosmicznych

            1. W projektowanym art. 13 ust. 3 powtórzona została treść art. VIII Układu z 1967 r. o zasadach działalności państw w zakresie badań i użytkowania przestrzeni kosmicznej łącznie z Księżycem i innymi ciałami niebieskimi bez przywołania tegoż przepisu (warto to poprawić). Art. 13(3) używa określenia „jurysdykcja i kontrola” wskazując, że Polska zachowuje „jurysdykcję i kontrolę” nad zarejestrowanym w rejestrze obiekcie wypuszczonym w przestrzeń kosmiczną oraz jego załogą, gdy znajduje się on w przestrzeni kosmicznej lub na ciele niebieskim. Terminy „jurysdykcja” i „kontrola” mają swoje specyficzne znaczenie w prawie międzynarodowym. Warto przemyśleć, czy przenosić te pojęcia na grunt prawa polskiego (zwłaszcza „kontrola” nie znaczy tego samego co „kontrola” w rozumieniu dalszych przepisów projektu ustawy, zob. art. 37 i nast.). Rada Legislacyjna jest zdania, że lepiej jest użyć tu terminu „zwierzchnictwo” zamiast „jurysdykcja i kontrola”. Powstaje jednak dalsze pytanie, czy przepis ten jest w ogóle w projekcie potrzebny.

            2. Art. 18 projektu ustawy zobowiązuje Prezesa Polskiej Agencji Kosmicznej do przekazania Sekretarzowi Generalnemu ONZ, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw zagranicznych, informacji o wpisaniu obiektu kosmicznego do Rejestru. Tymczasem obowiązek informacyjny wynikający z art. IV Konwencji z 1975 r. jest szerszy (dotyczy także np. informacji o powrocie obiektu kosmicznego na Ziemię), co zresztą odzwierciedla treść projektowanego art. 48 (13), który określa kompetencje Prezesa Polskiej Agencji Kosmicznej i przewiduje obowiązek informowania także o „wszelkich zmianach związanych z działalnością kosmiczną dotyczącą tego obiektu”.

 

V. Określenie wysokości opłat

Kolejne zastrzeżenie dotyczy treści art. 21, zgodnie z którym: „Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat, o których mowa w art. 12 i 16 ust. 6 (za złożenie wniosku o wydanie, zmianę lub przeniesienie zezwolenia na działalność kosmiczną oraz za złożenie wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Obiektów Kosmicznych – przyp. RL) a także sposób oraz tryb ich wnoszenia, uwzględniając rodzaj i wartość obiektu kosmicznego”. W ocenie Rady Legislacyjnej wytyczne dotyczące wysokości opłat nie wydają się dostateczne, a co za tym idzie dają niemal pełną swobodę do kreowania wysokości wspomnianych opłat.

 

VI. Sankcjonowanie działalności kosmicznej prowadzonej z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu

            Uwagę Rady Legislacyjnej zwróciły przepisy projektu ustawy, przewidujące potrójną reakcję na prowadzenie działalności kosmicznej z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu. Otóż w myśl art. 11, w przypadku gdy operator prowadzi działalność kosmiczną niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu, Prezes Agencji Kosmicznej wzywa operatora do usunięcia w określonym terminie stwierdzonych naruszeń, a w przypadku ich nieusunięcia w wyznaczonym terminie, cofa zezwolenie. W decyzji o cofnięciu zezwolenia organ ten może dodatkowo wprowadzić zakaz wydawania zezwolenia na wykonywanie przez operatora działalności kosmicznej przez okres od roku do 5 lat. Stosownie zaś do przepisu art. 40: „W przypadku stwierdzenia w protokole, o których mowa (powinno być: „o którym mowa” – przyp. – RL) w art. 39 (to jest w protokole kontroli, chociaż w rzeczywistości: „podczas kontroli” lub „w wyniku przeprowadzonej kontroli” – przyp. RL), naruszenia przepisów ustawy lub warunków zezwolenia, Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej wydaje decyzję określającą zakres stwierdzonych nieprawidłowości oraz termin ich usunięcia”. Wreszcie zgodnie z art. 43: „Kto wykonuje działalność kosmiczną niezgodnie z przepisami ustawy, w tym z warunkami zezwolenia, podlega karze pieniężnej w wysokości stanowiącej równowartość w złotych kwoty do 100 000 euro)”.

Na tym tle powstaje pytanie o to, czy projektodawca celowo wprowadził przedstawione powyżej rozwiązania. Równocześnie rodzi się też obawa o to, czy uregulowania te nie staną się źródłem problemów interpretacyjnych w praktyce stosowania prawa i nie spowodują niepotrzebnego spiętrzenia postępowań administracyjnych, uruchamianych i prowadzonych przez ten sam organ [1) postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia, poprzedzone wezwaniem do usunięcia stwierdzonych naruszeń, 2) postępowanie w sprawie określenia zakresu stwierdzonych nieprawidłowości oraz terminu ich usunięcia; 3) postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej], których źródłem jest to samo zdarzenie, to jest naruszenie warunków zezwolenia na prowadzenie działalności kosmicznej.

 

VII. Odpowiedzialność odszkodowawcza  

 Art. 22 dotyczący uregulowania odpowiedzialności odszkodowawczej, ujętej w rozdziale szóstym projektu, odsyła do zasad określonych w prawie międzynarodowym. W istocie chodzi o unormowania Konwencji o międzynarodowej odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez obiekty kosmiczne z 29.03.1972 r. Konwencja ta dotyczy jednak wyłącznie odpowiedzialności międzynarodowej, nie zaś względem podmiotów krajowych, o czym stanowi jej art. VII pkt a. W pozostałym zakresie – zatem np. do szkód doznanych przez polskie osoby fizyczne – odpowiedzialność właściciela obiektu kosmicznego ma być regulowana przez przepisy k.c., co w istocie oznacza odesłanie do stosowania zasadniczo art. 435 k.c. (względnie, dużo rzadziej, art. 436 k.c.).

W przypadku, gdy Rzeczypospolita Polska zapłaciła odszkodowanie zgodnie z wyżej wymienioną Konwencją, Skarb Państwa będzie mieć zwrotne roszczenie do właściciela obiektu kosmicznego do wysokości sumy ubezpieczenia, o którym jeszcze będzie mowa. Jeśli jednak szkoda powstała z winy operatora lub w wyniku naruszenia warunków zezwolenia, roszczenie regresowe Skarbu Państwa nie będzie ograniczone co do wysokości. Z kolei ustawa wyłącza regres w przypadku, gdy właściciel obiektu został zwolniony z obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia na mocy art. 28 (zob. niżej).

W rozdziale siódmym przewidziano uregulowanie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Będzie to ubezpieczenie obowiązkowe, przy którym minimalna suma gwarancyjna zasadniczo ma wynosić 60 mln euro w odniesieniu do jednego obiektu, z obniżeniem tej kwoty w przypadku startup-ów.

Przy regulowaniu szczegółów przez Prezesa RM (art. 27 projektu zawiera do tego delegację), celowe byłoby wskazanie minimalnego okresu objęcia ochroną ubezpieczeniową, aby uniknąć zawierania umów ubezpieczenia np. na miesiąc (ustawowe wydłużenie ochrony o rok w art. 26 projektu niewiele tu zmienia). Kwestia łączy się z dość wąskim ujęciem w art. 25 ust. 1 zakresu obowiązku ubezpieczeniowego. Wydaje się, że ochrona ubezpieczeniowa (a nie samo zawarcie umowy ubezpieczenia) powinna być wymagana w ustawie wprost w całym okresie od wystąpienia operatora o zezwolenie i przez cały czas wykonywania działalności kosmicznej. Wymagałoby to jednak doregulowania tych kwestii w samej ustawie (zwłaszcza wobec wyraźnego wyłączenia stosowania ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w art. 25 ust. 3), wraz z rozszerzeniem zakresu delegacji z art. 27. Zakaz wyczerpywania sumy ubezpieczenia zdaje się natomiast wynikać z art. 26 zd. 2 projektu, uniemożliwiającego umowne ograniczanie wypłaty odszkodowania.  

W szczególnych przypadkach wykorzystywania obiektu kosmicznego dla celów podstawowego interesu bezpieczeństwa państwa, nauki, badań (czyżby nauka nie obejmowała badań?) lub edukacji, właściciel obiektu może być zwolniony z obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia. Decyzję o tym będzie wydawać minister nauki. Właściciel obiektu ma być obowiązany dołączyć do wniosku o jej wydanie, dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania zwolnienia. Wprowadzenie w tym zakresie ograniczenia dowodowego wydaje się być nadmiernym ograniczeniem w stosunku do zasad wynikających z k.p.a.

Szczególne znaczenie ma ograniczenie wykorzystania obiektu do celów uzasadniających zwolnienie z obowiązku ubezpieczenia. Ma być ono wykazywane w drodze oświadczenia właściciela obiektu i dotyczyć przyszłości. Na podstawie projektu trudno rozstrzygnąć jednak dwie kwestie. Po pierwsze, co się dzieje, jeżeli operator wykorzysta obiekt do działalności „nienaukowej” w szerszym zakresie niż pozwala mu na to art. 28 ust. 2 pkt 5. Po drugie zaś, jak wygląda wówczas kwestia wyłącznej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa wynikającej z art. 23 ust. 3.

W przypadku wystąpienia szkody Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej powoływać będzie komisję ad hoc mającą na celu ustalenie okoliczności, przyczyn i skutków zdarzenia, które wywołało szkodę oraz sformułowanie wniosków i zaleceń na przyszłość. Jej ustalenia nie będą jednak miały charakteru wiążącego, a jedynie opiniodawczo-doradczy. Wyraźnie przesądza się, trafnie, że komisja nie dokonuje ustaleń w zakresie winy i odpowiedzialności podmiotów, które spowodowały szkodę (art. 30).

           

VIII. Uwagi legislacyjno-redakcyjne

Rada Legislacyjna zauważa, że niektóre z przepisów zamieszczonych w poszczególnych rozdziałach nie odpowiadają przedmiotowi określonemu w tytułach tych rozdziałów. I tak, w rozdziale 1. zatytułowanym „Zakres regulacji” został zamieszczony przepis art. 2, zgodnie z którym: „Działalność kosmiczna może być wykonywana na zasadach określonych w ustawie (…) o swobodzie działalności gospodarczej…” Z przytoczonego brzmienia wynika, że przepis ten nie dotyczy zakresu regulacji projektowanej ustawy. Drugi taki przypadek dotyczy przepisów art. 30-34 w rozdziale 7 zatytułowanym „Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkodę”. W wymienionych artykułach znajdują się przepisy, które nie dotyczą ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkodę, ale konsekwencji wystąpienia szkody.

Wątpliwości wywołuje również tytuł rozdziału 8 „Nadzór nad działalnością kosmiczną”. Poza art. 35 (pierwszym w tym rozdziale), zgodnie z którym Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej sprawuje nadzór nad działalnością kosmiczną oraz art. 40, w którym przewidziano sui generis rozstrzygnięcie nadzorcze w postaci decyzji określającej zakres stwierdzonych nieprawidłowości oraz termin ich usunięcia, pozostałe przepisy tej części projektu ustawy nie dotyczą nadzoru, ale kontroli prowadzonej działalności kosmicznej. Uwzględniając nawet specyfikę pojęcia nadzoru w prawie materialnym, użycie terminu nadzór w tytule rozdziału 8, dotyczącego kontroli, nie służy utrwalaniu pojęć wypracowanych przez doktrynę i orzecznictwo.

Zastrzeżenia powoduje również art. 28 projektu ustawy, w którym użyto niejasnego terminu „podstawowy interes bezpieczeństwa państwa”.

W art. 4 ust. 1 wyraz „wyłącznie” nie jest potrzebny, wystarczające jest sformułowanie, że „Działalność kosmiczna może być wykonywana po uzyskaniu zezwolenia”, co więcej, zamiast „może” powinno być raczej – „jest”.

Ponadto Rada zwraca uwagę, że partykuła „nie” z rzeczownikami jest pisana razem, zatem należałoby poprawić pisownię wyrazów „niezakłócanie” i „nieprzenoszenie”, użytych w art. 4 ust. 2 pkt 4 i 5. 

IX. Na podstawie dokonanej analizy przedstawionego projektu Rada Legislacyjna przedstawia  w szczególności następujące zalecenia:      

1. Należy poszerzyć uzasadnienie zwracając uwagę, że istotnym motywem  uchwalenia projektowanej ustawy jest wzrost aktywności Polski w kosmosie. 

2.  Celowa jest zmiana zakresu ustawy, gdyż aktualny jest zbyt szeroki. Ustawa powinna dotyczyć tylko działalności prowadzonej z terytorium Polski albo na pokładzie statku morskiego lub powietrznego zarejestrowanych w Polsce.

3. Należy uregulować odpowiedzialność za szkody kosmiczne wyrządzone na terytorium Polski obywatelom polskim przez obiekty kosmiczne zarejestrowane w Polsce.  

4. Niezbędne jest usunięcie niejasności dotyczących wymogów uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności kosmicznej, w szczególności poprzez ich skonkretyzowanie, uregulowanych w art. 4 ust. 2.

5. Szerzej winna być uregulowana umowa, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 13.

6. W miejsce terminów „jurysdykcja i kontrola” należy użyć terminu „zwierzchnictwo”.

7. Należy uszczegółowić wytyczne dotyczące wysokości opłat, bowiem nie są one dostatecznie precyzyjnie określone, a co za tym idzie dają niemal pełną swobodę do kreowania wysokości tych opłat.

8. Celowe jest wskazanie minimalnego okresu objęcia ochroną ubezpieczeniową, aby uniknąć zawierania krótkoterminowych umów ubezpieczenia. Ochrona ubezpieczeniowa (a nie samo zawarcie umowy ubezpieczenia) powinna być wymagana w ustawie wprost w całym okresie od wystąpienia operatora o zezwolenie i przez cały czas wykonywania działalności kosmicznej.   

9. Celowe jest uregulowanie sytuacji, gdy operator wykorzysta obiekt do działalności „nienaukowej” w szerszym zakresie niż pozwala mu na to art. 28 ust. 2 pkt 5. Ponadto konieczne wydaje się rozstrzygnięcie kwestii wyłącznej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, wynikającej z art. 23 ust. 3.

10. Niezbędne jest dokonanie przeglądu projektu z punktu widzenia legislacyjno-redakcyjnego. 

 

Konkluzja                       

Rada Legislacyjna, co do zasady, pozytywnie ocenia opiniowany projekt. Jednak może on stanowić przedmiot dalszych prac legislacyjnych po wprowadzeniu zgłoszonych wyżej sugestii.                 

Na podstawie projektu opinii przygotowanej przez prof. dr hab. Annę Łabno, prof. dr hab. Annę Wyrozumska,

dra hab. Tomasza Bąkowskiego, prof. UG, dra hab. Macieja Kalińskiego, prof. UW,

 Rada Legislacyjna przyjęła na posiedzeniu w dniu 22 września 2017 r.