Opinia z 23 lutego 2018 r. o projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy – Prawo o ruchu drogowym

(Minister Sprawiedliwości)

     Rada Legislacyjna                                                                                                2018-02-23

 przy

Prezesie Rady Ministrów             

            RL-033-10/18              

 

 

Opinia o projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny      

oraz ustawy – Prawo o ruchu drogowym     

 

 

            Pismem z dnia 12.01.2018 r. Rządowe Centrum Legislacji przesłało do Rady Legislacyjnej projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy – Prawo o ruchu drogowym z prośbą o wyrażenie opinii dotyczącej tego projektu.       

W projekcie zawarto przepis karny według którego zmiana wskazania licznika przebiegu całkowitego pojazdu mechanicznego lub ingerencja w prawidłowość jego pomiaru – stanowić ma o istocie przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

            Równocześnie przestępstwem ma być zachowanie polegające na dokonaniu wymiany licznika przebiegu całkowitego pojazdu, wbrew przepisom ustawy. Tak samo odpowiedzialność za przestępstwo ponosić będzie ten kto nie zawiadamia o wymianie takiego licznika, nie podaje w zawiadomieniu danych wymaganych ustawą lub nie przedstawia pojazdu w stacji kontroli pojazdów w celu sprawdzenia, czy licznik zgodnie ze swoim przeznaczeniem odmierza przebieg pojazdu lub uniemożliwia dokonania odczytu wskazania tego licznika wraz z jednostką miary.

            Ustawę – Prawo o ruchu drogowym uzupełniono o przepisy nakładające nowe obowiązki administracyjnoprawne względem posiadaczy pojazdów mechanicznych, jak i podmiotów i służb państwowych, których zadania poszerzono o zapobieganie i przeciwdziałanie manipulacjom związanym z fałszowaniem odczytu licznika przebiegu całkowitego pojazdu mechanicznego.     

            Projektodawca wskazuje, iż projekt realizuje dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45UE z dnia 03.04.2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep. Poprzednia dyrektywa (2009/40WE) stwierdzała, że oszustwo polegające na fałszowaniu przebiegu pojazdu powinno być traktowane jako przestępstwo.                                                

            W uzasadnieniu projektodawca zwrócił uwagę, że nieuprawniona ingerencja we wskazania licznika przybrała ostatnio skalę nieakceptowaną społecznie. Tego rodzaju ingerencja we wskazania licznika wynika, jak się wydaje, z chęci zmiany wartości pojazdu przy jego sprzedaży. Zbyt duży przebieg może stanowić o utracie wartości pojazdu. Przed laty, rzeczywiście był to powszechny proceder przed zamiarem sprzedaży pojazdu. Obecnie jest to raczej trzeciorzędny czynnik przy ustalaniu ceny zbywanego pojazdu, bowiem kupujący używany pojazd na ten czynnik w zasadzie nie zwracają uwagi, bo mają świadomość fałszerstw odczytu licznika. Bardzo łatwo można znaleźć warsztaty, które uprawiają ten proceder i nawet tego nie ukrywają. Obecnie kupujący używane samochody przy ustalaniu ich ceny kierują się przede wszystkim rocznikiem pojazdu, a w tym celu są pomocne powszechnie dostępne tabele towarzystw ubezpieczeniowych ukazujące relację ceny pojazdu do jego wieku (rocznika). Ten wskaźnik ma obecnie decydujący wpływ na ustalenie ceny pojazdu. Mając to na względzie, można powiedzieć, że projektodawca spóźnił się o kilka lat wprowadzając przepis karny penalizujący takie zachowania.

            Jeśli chodzi o wprowadzenie przepisów administracyjnych w ustawie – Prawo o ruchu drogowym, to są one konsekwencją zmian wprowadzonych w k.k. i w tym względzie umożliwiają sprawdzenie czy ingerowano w prawidłowe funkcjonowanie licznika przebiegu całkowitego pojazdu. Tym samym pozwalają w postępowaniu dowodowym ustalić czy sprawca zrealizował ustawowe znamiona projektowanego przestępstwa z art. 306a.

            Przepis art. 306a § 1 projektu nie stwarza wątpliwości co do jego zakresu jak i interpretacji jakie zachowanie jest przestępstwem. Od strony techniki legislacyjnej jest on prawidłowo napisany.

            Zdaniem Rady Legislacyjnej większa wątpliwość powstaje przy ocenie zachowania opisanego w § 2 tego przepisu. Projektodawca proponuje by tam opisane zachowania również stanowiły o istocie przestępstwa. Rada Legislacyjna wyraża stanowisko, że zachowania opisane w tym przepisie nie mają takiego samego stopnia społecznej szkodliwości jak to opisane w § 1 art. 306.

Zdaniem RL zachowania opisane w § 2 tego przepisu powinny stanowić tylko o istocie wykroczenia. Zachowania bardziej niebezpieczne zdarzające się w ruchu drogowym są wykroczeniami, jak np. spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym z art. 86 k.w., więc dlaczego dokonanie wymiany licznika, który np. był zepsuty – na dobrze funkcjonujący, ale wbrew przepisom ustawy, ma stanowić o istocie przestępstwa? Czy brak zaświadczenia o wymianie licznika ma również być przestępstwem?

Dyrektywa 2009/40WE stwierdzała wyraźnie, że tylko oszustwo polegające na fałszowaniu odczytów licznika powinno być traktowane jako przestępstwo. Takiej wskazówki dyrektywa nie dawała odnośnie  naruszeń administracyjnoprawnych, a w art. 306a § 2 o takie właśnie naruszenia chodzi.

Reasumując, zdaniem Rady Legislacyjnej, należy zaakceptować proponowane rozwiązanie odnośnie fałszerstwa licznika całkowitego przebiegu pojazdu, opisane w § 1 art. 306a jako przestępstwo. Tak samo należy zaakceptować propozycje zmian administracyjnoprawnych przedstawionych w projekcie w zakresie ustalania prawidłowości funkcjonowania licznika, trybu wymiany itp.  

W odniesieniu jednak do propozycji zawartej w art. 306a § 2 Rada Legislacyjna uważa, że proponowane zagrożenie jest zbyt surowe i czyn ten powinien stanowić wykroczenie, a nie przestępstwo.

 

 

Na podstawie projektu opinii przygotowanej przez prof. dr hab. Marka Bojarskiego Rada Legislacyjna przyjęła na posiedzeniu w dniu 23 lutego 2018 r.